O‘zbekistonda kompaniyalarga $50 mlngacha valyuta obligatsiyalarini chiqarishga ruxsat berildi

O‘zbekiston istiqbolli loyihalar milliy agentligi mamlakat fond bozorida xorijiy valyutadagi qimmatli qog‘ozlar muomalasi tartibini tasdiqladi. Bu haqda “Toshkent” Respublika fond birjasi matbuot xizmati xabar berdi.

29-aprel kuni Adliya vazirligida ro‘yxatdan o‘tgan hujjat bunday qog‘ozlarni chiqarish, joylashtirish, savdosi va so‘ndirilishi tartibini belgilaydi. Hozirgi bosqichda barcha operatsiyalar kapital bozori bo‘yicha maxsus huquqiy rejim doirasida amalga oshiriladi.

Yangi normalarga ko‘ra, ushbu moliyaviy instrumentlarga nominal qiymati va kupon daromadi xorijiy valyutada belgilangan qog‘ozlar kiradi. Ularning minimal qiymati tegishli valyutaning bir birligiga teng etib belgilangan.

Emissiyaning maksimal hajmi $50 mln etib belgilangan. Shu bilan birga, bitta emitent tomonidan muomalaga chiqarilgan qarz qimmatli qog‘ozlarining umumiy qiymati ham shu limitdan oshmasligi kerak.

Qimmatli qog‘ozlarni chiqarish va savdoda ishtirok etish faqat maxsus huquqiy rejim ishtirokchisi maqomiga ega kompaniyalar, brokerlar va banklarga ruxsat etiladi. Emissiya jarayonida maxsus moliyaviy tuzilmalar (SPV)ni jalb qilish mumkin.

Investorlar daromadi qog‘oz nominaliga nisbatan foiz shaklida hisoblanadi. Obligatsiya chiqargan tashkilotlarga qarz majburiyatlarini bajarish va foiz to‘lovlarini amalga oshirish uchun zarur miqdorda xorijiy valyuta sotib olish huquqi beriladi.

Reglament ta’minlangan va ta’minlanmagan obligatsiyalar bilan ishlash tartibini ham belgilaydi. Garovsiz obligatsiyalarni chiqarish faqat kompaniyaning o‘z kapitali doirasida ruxsat etiladi. Agar emissiya hajmi bu ko‘rsatkichdan oshsa, ortiqcha qismi uchun ta’minot taqdim etilishi shart. Yuqori kredit reytingiga ega ayrim moliyaviy tashkilotlar bundan mustasno bo‘lishi mumkin.

Garov sifatida pul mablag‘lari, ko‘chmas mulk, bank kafolatlari yoki sug‘urta polislaridan foydalanish mumkin. Ko‘chmas mulk mustaqil baholanishi shart bo‘lib, uning bozor qiymatining 75% gacha qismi garov sifatida hisobga olinadi. Bunda umumiy garov portfelida bunday mulkning ulushi 50% dan oshmasligi kerak.

Joylashtirish jarayoni birjaning ichki qoidalari asosida amalga oshiriladi. Ochiq joylashtirishda emissiya kamida 50% sotilganda, yopiq joylashtirishda esa 100% sotilganda muvaffaqiyatli deb topiladi.

Qimmatli qog‘ozlar savdosi birja orqali amalga oshiriladi. Birjadan tashqaridagi bitimlar yozma ravishda rasmiylashtirilib, keyinchalik ro‘yxatdan o‘tkazilishi lozim.

Emitent va broker o‘rtasida tuziladigan shartnomaga ko‘ra, broker ushbu instrumentlar bo‘yicha market-meyker vazifasini bajaradi.

Hujjat kompaniyalar uchun moliyaviy talablarni ham belgilaydi. Xususan, qarz yuklamasi ko‘rsatkichi 6 dan oshmasligi, qarzni xizmat ko‘rsatish koeffitsienti kamida 1,1 bo‘lishi, joriy likvidlik darajasi 1,2 dan yuqori bo‘lishi hamda to‘lovlar bo‘yicha texnik defolt holatlari bo‘lmasligi shart.

Jismoniy shaxslar bunday qimmatli qog‘ozlarni faqat banklar orqali sotib olishi mumkin. Buning uchun mablag‘lar bank hisobidan o‘tkaziladi yoki bank kassasi orqali broker rekvizitlariga kiritiladi. Investitsiya vositachilari tomonidan naqd pul qabul qilish taqiqlanadi.

Shuningdek, yangi qoidalar investorlar uchun ochiqlik standartlarini ham belgilaydi. Emitentlar moliyaviy holati va jalb qilingan mablag‘larning maqsadli sarfi bo‘yicha ma’lumotlarni e’lon qilishi shart. Qoidabuzarliklar aniqlanganda nazorat organlari va investorlar harakatlari tartibi ham aniq belgilangan.