XVJ O‘zbekiston iqtisodiyoti o‘sishi prognozini 7,8% gacha oshirdi

Xalqaro valyuta jamg‘armasi (XVJ) O‘zbekiston iqtisodiyotining 2026–2027-yillardagi o‘sishi bo‘yicha prognozlarini oshirdi. Bu haqda jamg‘armaning World Economic Outlook hisobotida ma’lum qilindi.

XVJ 2026-yilda O‘zbekiston yalpi ichki mahsuloti (YAIM) 7,8% ga o‘sishini kutmoqda. Avvalgi prognoz 6,8% edi. 2027-yil uchun iqtisodiy o‘sish prognozi esa 6% dan 6,5% ga oshirildi.

Yangilangan baholarga ko‘ra, O‘zbekiston iqtisodiyoti 2026-yilda 2025-yildagi 7,7% lik o‘sishdan ham yuqori natija ko‘rsatishi mumkin. Biroq XVJ oktabr hisobotida prognozlarning qayta ko‘rib chiqilishiga sabab bo‘lgan omillarni O‘zbekiston bo‘yicha alohida izohlamagan.

Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning birinchi yarmida mamlakat iqtisodiyoti o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 8,5% ga o‘sgan. YAIMning nominal hajmi 1 072,7 trln so‘mga yetgan.

Inflyatsiya va ishsizlik pasayishi kutilmoqda

XVJ prognoziga ko‘ra, O‘zbekistonda o‘rtacha yillik inflyatsiya 2025-yildagi 8,8% dan 2026-yilda 6,9% gacha pasayadi. Avvalgi prognozda bu ko‘rsatkich 6,8% bo‘lgan.

2027-yilda o‘rtacha yillik inflyatsiya 5,7% ni tashkil etishi kutilmoqda. Iyun oyidagi prognozda esa 5% lik ko‘rsatkich qayd etilgan edi.

Bu raqamlar yil oxiridagi inflyatsiyani emas, yil davomida narxlarning o‘rtacha o‘zgarishini ifodalaydi.

Shuningdek, ishsizlik darajasi ham pasayishi prognoz qilinmoqda. XVJ bahosiga ko‘ra, 2025-yilda 4,8% ni tashkil etgan ishsizlik 2026-yilda 4,3% ga, 2027-yilda esa 3,8% ga tushishi mumkin.

Joriy operatsiyalar hisobi taqchilligi oshadi

XVJ O‘zbekistonning joriy operatsiyalar hisobi taqchilligi bo‘yicha prognozini ham oshirdi. Jamg‘arma 2026-yilda taqchillik YAIMning 5,1 foizini, 2027-yilda esa 4,6 foizini tashkil etishini kutmoqda. 2025-yilda bu ko‘rsatkich 3,9% deb baholangan.

Iyun oyidagi prognozda joriy operatsiyalar hisobi taqchilligi 2026-yilda YAIMning 3,2 foizigacha qisqarishi, 2027-yilda esa 3,6% bo‘lishi kutilgan edi.

Joriy operatsiyalar hisobi mamlakatning tovarlar va xizmatlar savdosi, shuningdek, birlamchi va ikkilamchi daromadlar bo‘yicha xorij bilan operatsiyalarini qamrab oladi. Taqchillik xorijga to‘lanadigan mablag‘lar mamlakatga keladigan tushumlardan ko‘p ekanini anglatadi.

O‘zbekiston Markaziy Osiyoda ikkinchi o‘rinda bo‘lishi mumkin

XVJ prognoziga ko‘ra, O‘zbekiston 2026-yilda Markaziy Osiyoning besh davlati orasida iqtisodiy o‘sish sur’ati bo‘yicha Qirg‘izistondan keyin ikkinchi o‘rinni egallashi mumkin.

Jamg‘armaning mintaqa davlatlari bo‘yicha prognozlari quyidagicha:

• Qirg‘iziston: 2026-yilda 9%, 2027-yilda 7%;
• O‘zbekiston: 2026-yilda 7,8%, 2027-yilda 6,5%;
• Tojikiston: 2026-yilda 7,3%, 2027-yilda 6,8%;
• Qozog‘iston: 2026-yilda 4,4%, 2027-yilda 4,9%;
• Turkmaniston: 2026-yilda 2,4%, 2027-yilda 2,5%.

Umuman, XVJ Kavkaz va Markaziy Osiyo mamlakatlari iqtisodiyoti 2026-yilda 5,2% ga, 2027-yilda esa 5% ga o‘sishini kutmoqda.

Jahon banki ham avvalroq O‘zbekiston iqtisodiyotining o‘sishi bo‘yicha prognozini oshirgan edi. Bank 2026-yil uchun prognozni 6,4% dan 7,9% ga, 2027-yil uchun esa 6,7% dan 7,5% ga ko‘targan. Jahon banki iqtisodiy o‘sishni ish haqi va bandlikning oshishi, pul o‘tkazmalari hamda investitsiyalar bilan izohlagan.

XVJ jahon iqtisodiyoti bo‘yicha qanday prognoz bermoqda?

Yaqin Sharqdagi mojaro, savdo cheklovlari va global noaniqlikka qaramay, XVJ jahon iqtisodiyoti o‘sishi bo‘yicha prognozini nisbatan barqaror saqlab qoldi.

Jamg‘arma jahon iqtisodiyoti 2026-yilda 3,1% ga, 2027-yilda esa 3,4% ga o‘sishini kutmoqda. 2025-yilda global o‘sish 3,5% ni tashkil etgan.

Jahondagi inflyatsiya 2025-yildagi 4,1% dan 2026-yilda 4,7% gacha ko‘tarilishi, 2027-yilda esa yana 4,1% gacha pasayishi prognoz qilinmoqda.

XVJ biznesning o‘zgaruvchan sharoitlarga moslashishi, energiya resurslarini yetkazib berish yo‘nalishlarining o‘zgarishi, zaxiralardan foydalanish va ishlab chiqarishning neftga qaramligi kamayishi global iqtisodiyotga tashqi zarbalarni yumshatishga yordam berganini qayd etdi.

Sun’iy intellekt sohasiga kiritilayotgan investitsiyalar ham iqtisodiy faollik va xalqaro savdoni qo‘llab-quvvatlayotgan omillardan biri sifatida ko‘rsatildi. Biroq bu jarayonning foydasi barcha mamlakatlarga teng taqsimlanmayapti: texnologik ta’minot zanjirlarida qatnashayotgan yoki energiya eksportidan daromad olayotgan davlatlar qulayroq sharoitda, energiya importiga qaram mamlakatlar esa yuqori xarajatlar bilan yuzlashmoqda.

XVJ jahon savdosi hajmi 2026-yilda 4,6% ga, 2027-yilda esa 4,7% ga oshishini prognoz qilmoqda.

Jahon iqtisodiyoti uchun asosiy xatarlar

XVJ Yaqin Sharqdagi mojaro uzoq davom etishi yoki keskinlashishi neft va gaz yetkazib berishda uzilishlarga, oziq-ovqat narxlari oshishiga va inflyatsiya bosimi kuchayishiga olib kelishi mumkinligidan ogohlantirdi.

Jamg‘armaning asosiy ssenariysiga ko‘ra, 2026-yilda neftning o‘rtacha narxi bir barrel uchun $95,74 ni tashkil etadi. 2025-yilda bu ko‘rsatkich $67,74 bo‘lgan. 2027-yilda esa neft narxi $87,39 gacha pasayishi kutilmoqda.

Yana bir xatar — sun’iy intellekt sohasidagi investitsiyalardan kutilayotgan daromadlar ortiqcha baholanishi ehtimoli. Agar bu kutilmalar o‘zini oqlamasa, aksiyalar qiymati tushishi, investitsiyalar qisqarishi va moliyaviy sharoitlar qat’iylashishi mumkin.

Yuqori davlat qarzi, qarz olish qiymatining oshishi, savdo ziddiyatlari va iqlim bilan bog‘liq zarbalar ham global iqtisodiyot uchun xavf tug‘diradi.

Bunday sharoitda XVJ davlatlarga budjet zaxiralarini tiklash, energetika tizimlari barqarorligini kuchaytirish, savdo aloqalarini diversifikatsiya qilish va raqobatni qo‘llab-quvvatlashni tavsiya qilmoqda.

Shuningdek, yashash xarajatlari oshganida narxlarni keng ko‘lamda subsidiyalash o‘rniga, eng zaif qatlamdagi uy xo‘jaliklariga vaqtinchalik va manzilli moliyaviy yordam ko‘rsatish taklif etilmoqda. XVJ fikricha, umumiy subsidiyalar davlat budjetiga tushadigan yukni oshirishi mumkin.