O‘zbekistonda steyblkoinlar bilan pilot loyiha ishga tushiriladi

O‘zbekiston Markaziy banki boshqa moliyaviy regulyator bilan birgalikda steyblkoinlardan foydalanishni tartibga solish “qumdoni” doirasida sinovdan o‘tkazishga tayyorlanmoqda. Bu haqda Markaziy bank raisi Timur Ishmetov jurnalistlar bilan brifingda ma’lum qildi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, regulyatorlar qo‘shma “qumondon”ni huquqiy jihatdan allaqachon tasdiqlagan. Pilot loyihani yaqin vaqt ichida ishga tushirish rejalashtirilmoqda. Sinov davomida steyblkoinlardan foydalanish bilan bog‘liq ehtimoliy xatarlar kuzatilib, ularni tartibga solishning mumkin bo‘lgan yondashuvlari baholanadi.

Loyiha ikkala regulyator tomonidan ham sinchiklab nazorat qilinadi. Biz xatarlar qanday rivojlanishi va ularni qanday tartibga solishimiz mumkinligini ko‘rib chiqamiz, — dedi Ishmetov.

Steyblkoinlardan qayerda foydalanish mumkin?

“Qumdon”dagi sinovlar yakunlari bo‘yicha regulyatorlar ushbu yo‘nalish uchun yakuniy qoidalarni ishlab chiqishni rejalashtirmoqda.

Bunda steyblkoinlarga aholi va biznes tomonidan talab qanchalik yuqori bo‘lishi hozircha ochiq masala bo‘lib qolmoqda. Xususan, ulardan foydalanishning amaliy ssenariylarini aniqlash, qayerlarda ular orqali to‘lov qilish mumkinligi va savdo hamda xizmat ko‘rsatish korxonalari bunday vositalarni qabul qilishdan qanchalik manfaatdor ekanini baholash zarur.

Ishmetov Markaziy bankning markaziy bank raqamli valyutasi — CBDC bo‘yicha yondashuvi haqida ham gapirdi. Regulyator xalqaro tajribani hisobga olgan holda ulgurji CBDC’ni o‘rganishga e’tibor qaratmoqchi. Bunday raqamli valyuta banklararo yoki transchegaraviy hisob-kitoblarda qo‘llanishi mumkin.

Shu bilan birga, Markaziy bank hozircha chakana CBDC chiqarish zaruratini ko‘rmayapti.

Chakana CBDC masalasiga kelsak, Markaziy bank tomonidan yaratiladigan raqamli valyutada biz hozircha qiymat ko‘rmayapmiz, — dedi Ishmetov.

Ulgurji CBDC va steyblkoinlarga yondashuv

Global Finance & Technology Network (GFTN) rahbari Sopnendu Mohanti ulgurji CBDC istiqbollari bo‘yicha Markaziy bank pozitsiyasini qo‘llab-quvvatladi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, global miqyosda ulgurji CBDC tobora ko‘proq hisob-kitoblar infratuzilmasi sifatida ko‘rilmoqda. Chakana CBDC’ga ehtiyoj esa rivojlangan to‘lov tizimlari mavjud sharoitda hamon munozarali masala bo‘lib qolmoqda.

Mohanti steyblkoinlarga ham alohida to‘xtalib, ularni mustaqil pul shaklidan ko‘ra infratuzilma sifatida ko‘rish kerakligini ta’kidladi. Uning fikricha, steyblkoinlardan foydalanishning mumkin bo‘lgan yo‘nalishlaridan biri transchegaraviy to‘lovlar bo‘lib, bu texnologiya operatsiyalar qiymatini kamaytirishi mumkin.

Ochiq bank tizimi rivojlantiriladi

Mohanti O‘zbekiston moliyaviy infratuzilmasini rivojlantirishning yana bir yo‘nalishi sifatida Open Banking’ni qayd etdi.

Uning aytishicha, API’lardan foydalanish an’anaviy va yangi raqamli banklarga foydalanayotgan tizimlaridan qat’i nazar, bir-biri bilan o‘zaro ishlash imkonini beradi.

Bunda Open Banking bilan bir qatorda to‘lov infratuzilmasining o‘zaro mosligi ham muhim ahamiyat kasb etadi. Bu turli bozorlardagi operatsiyalarni samaraliroq amalga oshirish va O‘zbekiston moliyaviy tizimlarining boshqa mamlakatlar infratuzilmalari bilan ishlash imkoniyatini yaratadi.

Mohanti O‘zbekistonda yaratilayotgan yechimlar boshqa bozorlardagi, jumladan, Yaqin Sharq va Singapurdagi tizimlar bilan mos kelishi kerakligini ta’kidladi.

Regulyator “qumdoni” esa xalqaro texnologiyalar va biznes modellarini keng joriy etishdan oldin ularni sinovdan o‘tkazish imkonini beradi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, Open Banking va o‘zaro mos to‘lov infratuzilmasining uyg‘unligi an’anaviy hamda raqamli banklarning yagona muhitda ishlashiga imkon yaratadi. Shu bilan birga, bu O‘zbekistonning xalqaro moliyaviy infratuzilmaga keyingi integratsiyasi uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.