Yangi transport loyihalarisiz Markaziy Osiyo savdo hajmlarining o‘sishini qo‘llab-quvvatlay olmaydi — Jasurbek Choriyev

Markaziy Osiyo davlatlari savdo hajmlarining ortib borayotgan sur’atlariga moslashish va O‘rta yo‘lak salohiyatidan samarali foydalanish uchun transport infratuzilmasini jadallik bilan rivojlantirishi hamda mintaqaviy integratsiyani chuqurlashtirishi zarur. Bu haqda O‘zbekiston transport vaziri o‘rinbosari Jasurbek Choriyev Yevroosiyo taraqqiyot bankining yillik yig‘ilishi va Biznes-forumida ma’lum qildi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, so‘nggi yillarda mintaqa davlatlarining eksport salohiyati sezilarli darajada oshgan, biroq mavjud transport infratuzilmasi allaqachon katta yuklama ostida ishlamoqda.

Ochig‘ini aytadigan bo‘lsak, Markaziy Osiyo hozircha yuk tashishga bo‘lgan ortib borayotgan talabdan ortda qolmoqda. Biz yangi infratuzilma yaratishimiz, chegara o‘tish punktlarining o‘tkazuvchanlik qobiliyatini kengaytirishimiz, vagonlar va yuk transporti parkini ko‘paytirishimiz, shuningdek, raqamli platformalarni rivojlantirib, chegaradan o‘tish tartib-taomillarini soddalashtirishimiz zarur, — dedi Choriyev.

Uning ta’kidlashicha, mintaqa rivojlanishining asosiy omili davlatlar o‘rtasidagi raqobat emas, balki yagona transport makonini yaratish yo‘lidagi hamkorlikdir.

Vazir o‘rinbosarining fikricha, aynan mintaqaviy integratsiya logistika xarajatlarini kamaytirish, yangi bozorlarni ochish va Markaziy Osiyo eksportyorlarining raqobatbardoshligini oshirish imkonini beradi.

Choriyev O‘rta yo‘lak va TRACECA (Transport Corridor Europe-Caucasus-Asia) dasturining rivojlanishiga alohida to‘xtaldi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ushbu tashkilot mavjud transport yo‘nalishlarini alohida tashabbuslarga ajratmasdan, ularni yagona tizimga birlashtirishi kerak.

TRACECA’ning asosiy vazifasi — O‘rta yo‘lak bo‘ylab joylashgan mamlakatlarni temir yo‘l, avtomobil, dengiz va havo transportini qamrab oluvchi yagona transport tizimiga integratsiya qilishdan iborat. Bugungi kunda gap faqat infratuzilma qurilishi haqida emas, balki raqamli integratsiya, qoidalarni uyg‘unlashtirish va transport tartib-taomillarini unifikatsiya qilish haqida ham bormoqda, — dedi u.

Vazir o‘rinbosari mintaqa uchun eng muhim loyihalardan biri Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston temir yo‘li qurilishi bo‘lishini ham qayd etdi.

Uning ta’kidlashicha, yangi yo‘nalish mavjud yuk oqimlarini qayta taqsimlamaydi, aksincha, Markaziy Osiyo va Yevropa Ittifoqi o‘rtasidagi savdo hajmi ortishi hisobiga qo‘shimcha yuk oqimlarini shakllantiradi.

O‘n yil avval mintaqaning Yevropa bilan savdosidagi ulushi qariyb 12%ni tashkil etgan bo‘lsa, bugungi kunda bu ko‘rsatkich 28%ga yetdi. Bu esa bizga ancha ko‘proq transport quvvatlari kerak bo‘lishini anglatadi. Yangi temir yo‘l qo‘shimcha yuklarni jalb qiladi va infratuzilmaga yo‘naltirilgan investitsiyalarning o‘zini oqlashiga xizmat qiladi, — dedi Choriyev.

Transport sohasini moliyalashtirish haqida so‘z yuritar ekan, u bugungi kunda yirik transport loyihalarining aksariyatini xalqaro moliyaviy institutlar ishtirokisiz amalga oshirishning imkoni yo‘qligini ta’kidladi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekistonning eng yirik hamkorlari Osiyo taraqqiyot banki va Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki hisoblanadi. Ular ishtirokida temir yo‘l infratuzilmasini modernizatsiya qilish, transport tizimlarini raqamlashtirish, avtomobil yo‘llarini rivojlantirish hamda harakat tarkibini yangilash bo‘yicha loyihalar amalga oshirilmoqda. Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston temir yo‘li qurilishida esa Xitoy Eksimbanki ham ishtirok etmoqda.

Bundan tashqari, Choriyev transport sohasini yanada raqamlashtirish zarurligiga e’tibor qaratdi. Uning fikricha, aynan raqamli yechimlar, hujjatlarni unifikatsiya qilish va ma’muriy tartib-taomillarni soddalashtirish yuklarning chegaralardan o‘tish vaqtini sezilarli darajada qisqartirish imkonini beradi.

O‘zbekiston mintaqaning yetakchi transport-logistika xablaridan biriga aylanish salohiyatiga ega. Buning uchun raqamli integratsiyani davom ettirish, me’yoriy-huquqiy bazani uyg‘unlashtirish va xalqaro yuk tashuvlari ishtirokchilari uchun barcha tartib-taomillarni imkon qadar soddalashtirish zarur, — deya xulosa qildi transport vaziri o‘rinbosari.