Noqonuniy qurilishlar binolarining har kvadrat metriga 2,2 mln so‘mdan undirish taklif qilinmoqda

Avvalroq Kapital.uz xabar berganidek, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi shaharsozlik talablarini qo‘pol ravishda buzganlik uchun yangi moliyaviy sanksiyalarni nazarda tutuvchi qonun loyihasini birinchi o‘qishda qabul qilgan.

Yuridik shaxslardan 1-sentabrdan boshlab har bir kvadrat metr uchun 5 BHM, ya’ni 2,2 mln so‘mdan (hozirda 2,06 mln so‘m) undirish taklif qilinmoqda. Bunda qoidabuzarlik aniqlangan obyektning har bir kvadrat metri uchun sanksiya qo‘llanadi.

Urbanizatsiya qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Nozimbek Rustambekovning ma’lum qilishicha, 2023-yilda O‘zbekistonda shaharsozlik to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish bilan bog‘liq qariyb 8 mingta holat aniqlangan. 2024-yilda esa bu ko‘rsatkich qariyb 9 mingtani tashkil etgan. 4 mingdan ortiq obyektda qurilish-montaj ishlarining sifatsizligi sababli qurilish ishlari to‘xtatilgan.

2025-yilda ma’muriy jarimalar 2653 ta holatda qo‘llangan. Yana 2350 ta obyektda qoidabuzarliklar buzilgan inshootlarni buzish orqali bartaraf etilgan.

Qonun loyihasi mualliflarining fikricha, amaldagi javobgarlik choralari qoidabuzarlar uchun yetarli iqtisodiy to‘siq yaratmayapti. Muammolar qatorida tasdiqlangan hujjatlardan chetga chiqib qurish, yer uchastkalaridan maqsadga muvofiq foydalanmaslik, zarur hujjatlar va vakolatli organlarni xabardor qilmasdan ishlarni boshlash, shuningdek loyihalarni amalga oshirishni cho‘zish holatlari keltirilgan.

Sanksiya qanday hisoblanadi

Moliyaviy sanksiyani buyurtmachiga, pudratchiga, zarur hollarda esa subpudratchiga nisbatan qo‘llash taklif qilinmoqda. Uning miqdori qoidabuzarlik aniqlangan paytgacha bajarilgan qurilishning umumiy hajmidagi har bir kvadrat metr uchun 5 BHMni tashkil etadi.

Mazkur chora, jumladan, noqonuniy qurilish, bosh reja yoki master-reja va loyiha hujjatlari talablarini buzgan holda ish olib borish, vakolatli organni xabardor qilmasdan obyektning belgilangan parametrlarini oshirish, shuningdek yer uchastkasining funksional maqsadiga mos kelmaydigan obyektni qurish holatlarida qo‘llanadi.

Bunda sanksiyani to‘lash noqonuniy qurilgan obyektni qonuniylashtirmaydi. Uni baribir shaharsozlik hujjatlari va qonunchilikka muvofiqlashtirish talab etiladi.

Deputatlar sanksiya miqdorini tanqid qildi

“Adolat” partiyasidan deputat Zuhriddin Mavlonov noqonuniy qurilishga qarshi kurashishga qarshi emasligini, biroq taklif etilayotgan mexanizmni nomutanosib deb hisoblashini bildirdi.

U Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 99-moddasida shaharsozlik qoidalarini buzganlik uchun jarimalar allaqachon belgilanganini eslatdi — birinchi qoidabuzarlik uchun 70 BHM, takroriy holatda esa 150 BHM.

Deputatning hisob-kitoblariga ko‘ra, maydoni 500 kvadrat metr bo‘lgan obyekt uchun yangi moliyaviy sanksiya 1,1 mlrd so‘mni tashkil etadi. Shuningdek, u undirish soliq organlari orqali inkasso tartibida, sudning dastlabki qarorisiz amalga oshirilishi taklif qilinayotganiga e’tibor qaratdi.

Milliy urbanizatsiya qo‘mitasi vakili amaldagi ma’muriy jarimalar va yangi moliyaviy sanksiyalar turli toifadagi qoidabuzarlarga nisbatan qo‘llanishini tushuntirdi: taklif etilayotgan chora yuridik shaxslarga nisbatan qo‘llanadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, sud orqali shikoyat qilish imkoniyati saqlanib qoladi.

Spiker sanksiyani 12 mlrd so‘mga baholadi

Qonunchilik palatasi spikeri Nuriddin Ismoilov ham undirishning ehtimoliy miqdoriga e’tibor qaratdi. U bitta to‘qqiz qavatli turar joy binosi qurilishini misol qilib, bunday obyekt uchun sanksiya qariyb 12 mlrd so‘mni tashkil etishi mumkinligini taxmin qildi.

U ishlab chiquvchilarni bunday chora qurilish tashkilotlariga haddan tashqari yuklama yaratmasligini qo‘shimcha o‘rganishga chaqirdi.

O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasidan deputat Anvarxon Temirov esa qo‘shimcha moliyaviy sanksiyalar tadbirkorlar zimmasidagi yukni oshirishi va kelgusida uy-joy narxlarining ko‘tarilishiga olib kelishi mumkinligidan ogohlantirdi.

Milliy qo‘mita vakili hujjatni takomillashtirish zarurligini tan oldi. Jumladan, ikkinchi o‘qishga qadar korrupsiyaga qarshi ekspertizani yakunlash va undirilgan mablag‘larni taqsimlash mexanizmini qo‘shimcha ko‘rib chiqish rejalashtirilmoqda.

Qurilayotgan uy-joy xaridorlari qanday himoya qilinadi

Muhokama davomida deputatlar qurilayotgan obyektlarga mablag‘ kiritgan fuqarolarni himoya qilish masalasini ham ko‘tardi.

Deputat Yekaterina Smesova xaridorlar kvartira sotib olishdan oldin quruvchida zarur hujjatlar mavjudligini tekshira olishi uchun yagona ochiq resurs yaratishni taklif qildi.

Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vaziri o‘rinbosari Davronjon Adilovning ma’lum qilishicha, avvalroq Qonunchilik palatasi ulushli qurilish ishtirokchilarini himoya qilishga qaratilgan qonun loyihasini ma’qullagan. Hujjat eskrou tizimini joriy etishni nazarda tutadi.

Bundan tashqari, xaridorlar qurilish loyihasida zarur hujjatlar va ruxsatnomalar mavjudligini tekshirishi mumkin bo‘lgan alohida platforma yaratish rejalashtirilmoqda.

Qonun loyihasini birinchi o‘qishda qabul qilish uchun 88 nafar deputat ovoz bergan, 15 nafari qarshi chiqqan. Hujjat bildirilgan taklif va e’tirozlarni inobatga olgan holda takomillashtirilib, ikkinchi o‘qishga kiritilishi rejalashtirilmoqda.