O‘zbekistonda mikromoliya tashkilotlari aktivlari bir yilda 2,2 barobar oshdi

O‘zbekistonda mikromoliya tashkilotlarining (MMT) jami aktivlari 2026-yil 1-oktabr holatiga 21,75 trln so‘mni tashkil etdi. Bu 2025-yilning shu davridagi 9,9 trln so‘mlik ko‘rsatkichdan 119,7%ga ko‘p. Bu haqda Markaziy bank ma’lumotlarida keltirilgan.

Aktivlarning asosiy qismini kreditlar va mikrolizing tashkil etadi. Ularning sof hajmi 19,47 trln so‘mga yetib, jami aktivlarning 89,5 foizini tashkil qilgan. Bir yil avval bu ko‘rsatkich 90,4% edi.

MMT aktivlarining qariyb 99 foizi yirik tashkilotlar hissasiga to‘g‘ri keladi

2026-yil 1-oktabr holatiga aktivlari 10 mlrd so‘mdan yuqori bo‘lgan 86 ta mikromoliya tashkilotining jami aktivlari 21,54 trln so‘mga yetgan. Bu sohadagi barcha tashkilotlar aktivlarining qariyb 99 foiziga teng. Qolgan 56 ta MMTning jami aktivlari 216,1 mlrd so‘mni tashkil etgan.

Aktivlar hajmi bo‘yicha TEZCOIN birinchi o‘rinda turibdi. Tashkilot aktivlari 8,05 trln so‘mga yetgan. Bu barcha mikromoliya tashkilotlari aktivlarining qariyb 37 foizidir. Ikkinchi o‘rindagi SHAFFOF-MOLIYA aktivlari esa 1,69 trln so‘mni tashkil qilgan.

Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, aktivlari hajmi bo‘yicha eng yirik 10 ta mikromoliya tashkiloti quyidagilar:

• TEZCOIN — 8,05 trln so‘m;
• SHAFFOF-MOLIYA — 1,69 trln so‘m;
• TBC CREDIT — 1,52 trln so‘m;
• FORTUNA BIZNES — 1,22 trln so‘m;
• VODIY TARAQQIYOT — 695 mlrd so‘m;
• KORONA — 565 mlrd so‘m;
• AGAT CREDIT — 483 mlrd so‘m;
• DELTA — 460 mlrd so‘m;
• OLTIN YULDUZ PLUS — 422 mlrd so‘m;
• RENESANS — 347 mlrd so‘m.

TEZCOIN aktivlari ikkinchi o‘rindagi SHAFFOF-MOLIYA ko‘rsatkichidan qariyb 4,8 barobar yuqori.

Mikromoliya tashkilotlari majburiyatlari 17,27 trln so‘mga yetdi

2026-yil 1-oktabr holatiga MMTlarning jami majburiyatlari 17,27 trln so‘mni tashkil etdi. Bir yil avval bu ko‘rsatkich 6,93 trln so‘m bo‘lgan. Shu tariqa majburiyatlar qariyb 2,5 barobar oshgan. Taqqoslash uchun, mazkur davrda aktivlar 2,2 barobar ko‘paygan.

Majburiyatlarning asosiy qismi kreditlar, qarzlar va lizing bo‘yicha to‘lovlarga to‘g‘ri keladi. Ushbu yo‘nalishdagi majburiyatlar 13,72 trln so‘mga yetib, jami majburiyatlarning 79,5 foizini tashkil qilgan. O‘tgan yilning mos davrida bu summa 5,84 trln so‘m edi.

Boshqa majburiyatlar 2,94 trln so‘mni tashkil etib, bir yilda 3,3 barobar ko‘paygan. Hisoblangan foiz to‘lovlari bo‘yicha majburiyatlar esa 556,2 mlrd so‘mga yetgan.

MMTlar kapitalida foyda ulushi oshdi

Mikromoliya tashkilotlarining jami kapitali 2026-yil 1-oktabr holatiga 4,49 trln so‘mni tashkil etdi. Bir yil avval bu ko‘rsatkich 2,97 trln so‘m bo‘lgan. Natijada kapital qariyb 1,5 barobar o‘sgan.

Kapital tarkibida ustav kapitali eng katta ulushni saqlab qolgan. Uning hajmi 2,18 trln so‘m yoki jami kapitalning 48,6 foiziga teng. Biroq bir yil avval ustav kapitalining ulushi 57 foiz atrofida edi.

Shu davrda foyda hisobidan shakllangan mablag‘lar ulushi oshgan. Xususan, joriy yil foydasi 1,13 trln so‘mni, taqsimlanmagan foyda esa 1,02 trln so‘mni tashkil qilgan. Ularning jami hajmi MMTlar kapitalining 47,8 foiziga teng. Har ikkala ko‘rsatkich ham o‘tgan yilga nisbatan qariyb 1,9 barobar ko‘paygan.

Kapital hajmi bo‘yicha ham tashkilotlar o‘rtasida sezilarli tafovut bor. 142 ta MMTning 49 tasida kapital 10 mlrd so‘mdan yuqori bo‘lib, ular sohadagi jami kapitalning 92,1 foizini jamlagan.

MMTlarda muammoli kreditlar ulushi 2,7% ga yetdi

2026-yil 1-oktabr holatiga mikromoliya tashkilotlarining jami kredit portfeli 20,1 trln so‘mni tashkil etdi. Shundan 533,7 mlrd so‘mi yoki 2,7 foizi muammoli kreditlar hissasiga to‘g‘ri kelgan.

Bir oy avval, 1-sentabr holatiga kredit portfeli 18,64 trln so‘m, muammoli kreditlar hajmi esa 455,8 mlrd so‘m edi. Demak, sentabr oyida jami kredit portfeli 1,46 trln so‘mga, muammoli kreditlar esa 77,9 mlrd so‘mga oshgan. Natijada muammoli kreditlar ulushi 2,4% dan 2,7% ga ko‘tarilgan.

Ayrim mikromoliya tashkilotlarida muammoli kreditlar ulushi 50% dan yuqori. Xususan, SILVER FINANCE’da bu ko‘rsatkich 69,1%, YANGI FINANCE’da 62,9%, NAYUTA’da esa 58,9% ni tashkil etgan.

Muammoli kreditlarning puldagi hajmi bo‘yicha YANGI FINANCE yetakchi. Tashkilotning 56,6 mlrd so‘mlik kredit portfelidan 35,6 mlrd so‘mi muammoli kreditlarga to‘g‘ri keladi. Boshqa ayrim tashkilotlarda muammoli kreditlar ulushi yuqori bo‘lsa-da, ularning summasi 1 mlrd so‘mga ham yetmagan.

Yirik mikromoliya tashkilotlarida esa muammoli kreditlar ulushi nisbatan past. Jumladan, KORONA’da 5,7%, OLTIN YULDUZ PLUS’da 5,6%, SHAFFOF-MOLIYA’da 4,1%, TEZCOIN’da 1,6% va TBC CREDIT’da 0,8% ni tashkil qilgan.