O‘zbekistonga pul o‘tkazmalari bo‘yicha sof tushum $8 mlrdni tashkil etdi

2026-yilning birinchi yarmida O‘zbekiston ichki valyuta bozorida valyuta taklifining o‘sish sur’atlari xorijiy valyutaga bo‘lgan talab o‘sishidan yuqori bo‘ldi. Bu haqda Markaziy bank matbuot xizmati xabar berdi.

Yanvar–iyun oylarida xorijiy valyutaga bo‘lgan talab o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 20% ga oshib, $32 mlrdni tashkil etdi. Shu bilan birga, Markaziy bank intervensiyalarini hisobga olmaganda, valyuta taklifi $27,8 mlrdga yetdi, bu esa 31% o‘sishni anglatadi. Oltin bilan bog‘liq operatsiyalar natijasida yuzaga kelgan ortiqcha likvidlik bozor muvozanatini saqlash maqsadida pul-kredit siyosatining standart vositalari orqali tartibga solindi.

Hisobot davrida yuridik shaxslarning xorijiy valyutaga bo‘lgan talabi 19% ga, ular tomonidan taklif etilgan valyuta hajmi esa 29% ga oshdi. Korxonalar eksportdan $10,1 mlrd tushum oldi, bu o‘tgan yilga nisbatan 30% ko‘p. Ushbu mablag‘ning $5,6 mlrdi yoki 55%i ichki valyuta bozorida sotilgan.

Import shartnomalarini moliyalashtirishning asosiy qismi ichki bozordan xarid qilingan valyuta hisobidan qoplandi — 67,2%. Korxonalarning o‘z mablag‘lari esa import xarajatlarining 22,6%ini moliyalashtirdi.

Jismoniy shaxslarning tijorat banklari bilan amalga oshirgan valyuta operatsiyalari ham bozorga qo‘shimcha likvidlik manbai bo‘ldi. Aholi banklarga $12,3 mlrd sotdi, bu 2025-yilning birinchi yarmiga nisbatan qariyb 1,4 barobar ko‘p. Aholining xorijiy valyuta xaridlari ham 26% ga oshib, $6,8 mlrdni tashkil etdi. Natijada jismoniy shaxslar operatsiyalari bo‘yicha sof ijobiy saldo $5,5 mlrdni tashkil qildi.

Xalqaro pul o‘tkazmalari tizimlari orqali mamlakatga $9,3 mlrd kelib tushdi. Mazkur yo‘nalish bo‘yicha chiqimlar $1,3 mlrdni tashkil etdi. Natijada sof tushum $8 mlrdga yetdi.

Eksport tushumlari va xalqaro pul o‘tkazmalari hajmining oshishi fonida milliy valyuta kursi barqarorligini saqlab qoldi. Dollar kursi 11 935–12 320 so‘m oralig‘ida shakllandi. Iyun oyining oxirida kurs 12 ming so‘mni tashkil etib, kunlik tebranishlar 30,2 so‘mgacha oshganiga qaramay, yil boshiga nisbatan deyarli o‘zgarmadi. Suzib yuruvchi almashuv kursi rejimi inflyatsiyani pasaytirish va iqtisodiyotni tashqi xatarlardan himoya qilishga xizmat qilayotgani qayd etildi.

Markaziy bank joriy yil oxiri va kelgusi yilda xatarlarni hisobga olgan holda bozor operatsiyalari strategiyasini joriy etish, market-meykerlar institutini rivojlantirish hamda valyuta kursini shakllantirishda tijorat banklari rolini kuchaytirishni rejalashtirmoqda. Shuningdek, savdo infratuzilmasi va kliring tizimlarini modernizatsiya qilish, hosilaviy moliyaviy instrumentlar bozorini rivojlantirish uchun huquqiy bazani yaratish ko‘zda tutilgan.