O‘zbekiston 2030-yilgacha islomiy moliyani rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasini ishlab chiqdi

O‘zbekiston islomiy moliya uchun huquqiy asos yaratishdan uni amaliyotga joriy etish bosqichiga o‘tmoqda. Shu maqsadda 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan, beshta yo‘nalish va 39 ta chora-tadbirni o‘z ichiga olgan yo‘l xaritasi ishlab chiqildi. Bu haqda Markaziy bank raisi Timur Ishmetov Samarqandda bo‘lib o‘tayotgan Islom moliyasi xalqaro forumida ma’lum qildi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, hujjat qonunchilikni takomillashtirish, mutaxassislar malakasi va aholining moliyaviy savodxonligini oshirish, xalqaro hamkorlikni kengaytirish hamda islomiy bank faoliyatini rivojlantirish uchun infratuzilma yaratishni qamrab oladi.

Timur Ishmetovning qayd etishicha, hozirda O‘zbekistonda 11 ta mikromoliya tashkiloti islomiy moliyaviy xizmatlarni taqdim etmoqda. Ular murabaha, ijara, mudaraba va musharaka kabi vositalardan foydalanmoqda.

Markaziy bank raisi islomiy moliyani nobank sektor orqali rivojlantirish mahalliy bozor uchun yangi bo‘lgan mahsulotlarni sinovdan o‘tkazish va ularni amaliyotda qo‘llash bo‘yicha tajriba to‘plash imkonini berganini ta’kidladi.

Muhim bosqichlardan biri 2026-yilda islomiy bank faoliyatini joriy etish to‘g‘risidagi qonunning qabul qilinishi bo‘ldi. U to‘laqonli islomiy banklarni ochish, shuningdek, an’anaviy banklarda islomiy bank xizmatlarini ko‘rsatadigan maxsus bo‘linmalar tashkil etish uchun huquqiy asos yaratdi.

Ushbu sohani tartibga solish uchun Markaziy bank islomiy moliyani boshqarishning ikki pog‘onali modelini joriy etdi va besh kishidan iborat Islomiy moliya kengashini tuzdi. Uning vazifasi tegishli standartlarga rioya etilishiga ko‘maklashish, qabul qilinadigan qarorlar sifatini oshirish va xatarlarni boshqarishdan iborat.

Qonunchilikni ishlab chiqishda soliq neytralligi mexanizmlari ham nazarda tutilgan. Ular an’anaviy va islomiy moliyaviy operatsiyalar tuzilishidagi farqlar sababli soliqqa tortishda tafovutlar yuzaga kelishining oldini olishga qaratilgan.

Keyingi bosqich — islomiy qimmatli qog‘ozlar

Timur Ishmetov navbatdagi vazifalar qatorida islomiy qimmatli qog‘ozlarni, xususan, sukukni chiqarish uchun huquqiy asos yaratishni qayd etdi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, hukumat “Kapital bozori to‘g‘risida”gi qonun loyihasining yangi tahririni tayyorlagan. Unda sukukka bag‘ishlangan alohida bob nazarda tutilgan. Hujjatning qabul qilinishi suveren va korporativ islomiy obligatsiyalarni chiqarish uchun huquqiy sharoit yaratishi kerak.

O‘zbekiston islomiy moliya sohasida faoliyat yurituvchi xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni ham kengaytirmoqda. 2025-yilda Markaziy bank Islomiy moliyaviy xizmatlar kengashiga (IFSB), 2026-yilda esa Islomiy moliya muassasalarining buxgalteriya hisobi va auditi tashkilotiga (AAOIFI) a’zo bo‘ldi.

Markaziy bank raisining ta’kidlashicha, ushbu tashkilotlar bilan hamkorlik xalqaro standartlarni o‘rganish va ilg‘or tajribalarni O‘zbekiston bozori sharoitlariga moslashtirish imkonini beradi.

Markaziy bank xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikka umid qilmoqda

Timur Ishmetov islomiy moliyani rivojlantirish davlat organlari, xalqaro moliya institutlari, ilmiy hamjamiyat va bozor ishtirokchilarining birgalikdagi faoliyatini talab qilishini ta’kidladi.

U potensial hamkorlar qatorida Islom taraqqiyot banki, Osiyo taraqqiyot banki, Xalqaro moliya korporatsiyasi (IFC) va AAOIFI tashkilotlarini sanab o‘tdi. Hamkorlik mutaxassislar tayyorlash, yangi moliyaviy vositalarni joriy etish va amaliy yechimlarni ishlab chiqishni nazarda tutadi.

Markaziy bank raisining so‘zlariga ko‘ra, keyingi bosqichdagi asosiy vazifa — belgilangan chora-tadbirlarni o‘z vaqtida amalga oshirish, mas’ul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish va natijalarni muntazam monitoring qilib borish.

O‘zbekistonda islomiy moliyani rivojlantirish uchun huquqiy asoslarni yaratish uni amaliyotda samarali joriy etish bosqichiga o‘tmoqda, — deya ta’kidladi Timur Ishmetov.