O‘zbekistonda eskrou hisobvaraqlar tizimi 2026 yil 1 iyuldan to‘liq ishga tushirilishi mumkin

2026 yil 1 iyuldan boshlab O‘zbekistonda qurilish bozori ishtirokchilari uchun eskrou hisobvaraqlari mexanizmini to‘liq joriy etish rejalashtirilmoqda. Bu haqda Move Real Estate Summit xalqaro sammiti ishtirokchilari ma’lum qildi, deya xabar bermoqda Kapital.uz muxbiri.

Commonwealth Partnership Uzbekistan bosh direktori Denis Sokolovning ta’kidlashicha, yangi moliyaviy instrumentni joriy etishga hozircha, avvalo, mahalliy tijorat banklari to‘liq tayyor emas. Dastlab tizimni joriy yil boshidan ishga tushirish rejalashtirilgan edi, biroq normativ-huquqiy bazani puxta tayyorlash zarurati sabab muddatlar qayta ko‘rib chiqildi. Ekspert fikricha, qonunchilik ustida olib borilayotgan faol ishlar mexanizmni 2026 yil davomida ishga tushirish imkonini beradi.

Assalom Estate hammuassisi Aleksey Boldinning ma’lum qilishicha, hozirda ko‘p kvartirali uylarni ulushli qurishda ishtirok etish bo‘yicha xorijiy tajribaga o‘xshash qonun loyihasi ishlab chiqilmoqda. Ayni paytda hujjat muhokama bosqichida. Tarixan qurilish loyihalari to‘g‘ridan-to‘g‘ri savdolar yoki developerlarning shaxsiy mablag‘lari hisobidan moliyalashtirilgan, bu esa mablag‘ yetishmovchiligi yuzaga kelganda qurilishning to‘xtab qolishiga olib kelgan.

Yangi model loyiha moliyalashtirish tizimiga o‘tishni nazarda tutadi. Unga ko‘ra, xaridorlarning mablag‘lari bino foydalanishga topshirilgunga qadar maxsus eskrou hisobvaraqlarida saqlanadi. Bank kreditini olish uchun developer biznes-modelini himoya qilishi va zarur hujjatlar paketini taqdim etishi shart bo‘ladi. Kreditni so‘ndirish esa qurilish yakunlangandan so‘ng amalga oshiriladi. Qonun loyihasiga muvofiq, ushbu tartiblarni 2026 yil 1 iyuldan joriy etish rejalashtirilgan.

Mutaxassislarning qayd etishicha, eskrou hisobvaraqlari orqali ishlash kompaniyalar rentabelligini kamida bir necha foizga kamaytirishi mumkin. Shu bilan birga, yangi qonun ulushdorlar huquqlarini himoya qilish masalasini iste’molchilar huquqlarini himoya qilish bo‘yicha umumiy normalardan alohida tartibga soladi. Bu qurilish sektorini asossiz da’volardan, jumladan qo‘shimcha foyda olishga urinish holatlaridan himoya qilishi kutilmoqda. Qonun kuchga kirgunga qadar qurilish ruxsatnomasini olgan developerlar loyihalarini amaldagi qoidalar asosida yakunlash imkoniyatiga ega bo‘ladi.

2025 yil iyul oyida Quruvchilar assotsiatsiyasi vakili Sohibjon Majitov islohot natijasida bozor konsolidatsiyasi kuchayishi va ayrim ishtirokchilar, ayniqsa hududlarda faoliyat yuritayotgan kompaniyalar bozorni tark etishi mumkinligini istisno etmagan edi. 2025 yil 1 iyuldan mamlakatda eskrou hisobvaraqlari rasman joriy etilgan bo‘lsa-da, ulardan majburiy foydalanish talabi hozircha kuchga kirmagan. Avvalroq mas’ul idora yangi tizim uy-joy narxlarining oshishiga olib kelmasligi, balki qurilish jarayoni ustidan nazoratni kuchaytirishini bildirgan edi.