O‘zbekistonda xalqaro fond bozoriga chiqish uchun yangi tizim ishlab chiqiladi

O‘zbekistonda aholiga xorijiy kompaniyalar aksiyalarini qonuniy asosda xarid qilish imkonini beruvchi maxsus platforma ishlab chiqilishi rejalashtirilmoqda. Bu haqda Istiqbolli loyihalar milliy agentligi matbuot anjumanida ma’lum qildi.

Hozirgi vaqtda mamlakatda fuqarolarning to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy fond bozoriga sarmoya kiritishi uchun rasmiy mexanizm mavjud emas. Agentlik vakillarining ta’kidlashicha, ko‘plab investorlar turli treyding platformalaridan foydalanmoqda. Biroq ushbu servislar orqali aksiyalar emas, balki narxlar farqi bo‘yicha kontraktlar (CFD) savdosi amalga oshiriladi.

Natijada investorlar real aksiyador maqomiga ega bo‘lmaydi: ular ovoz berish huquqiga ega emas va dividend olmaydi. Shu sababli bunday vositalar orqali Google yoki Apple kabi yirik kompaniyalarda haqiqiy ulush egasiga aylanish imkoni yo‘q.

Agentlik rahbariyati qayd etishicha, hozirda ayrim fuqarolar Visa va Mastercard kartalari orqali mablag‘larini xorijdagi tartibga solinmagan platformalarga o‘tkazmoqda. Bunday maydonlarda investorlarning huquqlari himoyalanmagan. Aholi orasida bu yo‘nalishga qiziqish yuqori bo‘lgani bois, shaffof va nazorat qilinadigan infratuzilma yaratish zarurati yuzaga kelgan.

Rejalashtirilayotgan tashabbus investitsiya faoliyatini “soya bozori”dan huquqiy maydonga o‘tkazishga qaratilgan. Rasmiy platforma va qonunchilikdagi o‘zgarishlar xavfsiz moliyaviy mahsulotlarni sinovdan o‘tkazish imkonini beradi.

Agentlik hisob-kitoblariga ko‘ra, tartibga solinmagan servislar orqali mamlakatdan $180 mln mablag‘ olib chiqilgan. Vakillar fikricha, agar rasmiy mexanizm mavjud bo‘lsa, ushbu mablag‘lar ichki moliyaviy aylanmada saqlanishi mumkin edi.

Shuningdek, regulyator fuqarolarni norasmiy platformalar orqali ishlashda firibgarlik va moliyaviy piramidalar xavfi yuqori ekanidan ogohlantirdi.