O‘zbekistonda soliq tizimiga tadbirkorlar yukini kamaytirish uchun sun’iy intellekt joriy etiladi

O‘zbekiston soliq tizimi faoliyatiga kompaniyalar uchun ma’muriy va moliyaviy yukni kamaytirish maqsadida zamonaviy raqamli texnologiyalar, jumladan sun’iy intellekt yechimlari joriy etiladi. Bu haqda Savdo-sanoat palatasi prezidentning tegishli farmoniga tayanib ma’lum qildi.

Davlat rahbari 19-may kuni fiskal organlar faoliyatini modernizatsiya qilishga qaratilgan PF–95-son farmonni imzoladi. Hujjatdagi asosiy yangiliklardan biri — soliq jarayonlarini optimallashtirish va soliq to‘lovchilar zimmasidagi moliyaviy yukni kamaytirish uchun sun’iy intellektdan foydalanish hisoblanadi.

Yangi qoidalarga ko‘ra, 2030-yilgacha budjet tushumlarini ikki baravar oshirish va huquqbuzarliklar sonini 50 foizga qisqartirish vazifasi belgilangan.

Shuningdek, ixtiyoriy to‘lovlar ulushini 98 foizga yetkazish hamda Jahon bankining biznes muhiti bo‘yicha Business Ready reytingida yetakchi o‘rinlarni egallash maqsad qilingan.

2026-yil 1-iyuldan boshlab o‘rta tavakkalchilik darajasiga ega kompaniyalarga tegishli ogohlantirishlar yuboriladi. Agar kamchiliklar bir oy ichida bartaraf etilsa, ularga nisbatan soliq tekshiruvlari o‘tkazilmaydi. Bundan tashqari, dastlabki tahlil vaqtida tafovutlar aniqlanganda qo‘shimcha hujjatlar — aniqlashtirilgan hisobot yoki asoslovchi ma’lumotlarni taqdim etish talabi bekor qilinadi.

2027-yil 1-yanvardan boshlab xavf darajasi minimal bo‘lgan biznes subyektlari uch kun ichida QQSning manfiy farqini avtomatik qaytarib olishi mumkin bo‘ladi. Bu qoida nol stavka qo‘llanadigan yoki ko‘chmas mulk xarid qilingan holatlarga tatbiq etiladi. Ayrim toifalar uchun esa amaldagi tartib saqlanib qoladi.

Shuningdek, kelgusi yildan qarz shartnomalari, moliyaviy yordam va omborlarda saqlash bo‘yicha shartnomalarni vakolatli organlarda majburiy ro‘yxatdan o‘tkazish tartibi joriy qilinadi.

2026-yil 1-noyabrgacha Soliq qo‘mitasi Xalqaro valyuta jamg‘armasi hamda Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti standartlari asosida Risk Differentiation Framework va Risk Review platformalarini ishlab chiqishi lozim. Ushbu tizimlar xavflarni oldindan aniqlash va bartaraf etishga xizmat qiladi.

Yangi platformalar 2027-yil yanvardan kimyo sanoatidagi yirik korxonalar uchun, shu yilning iyulidan esa barcha yirik tashkilotlar uchun ishga tushiriladi.