O‘zbekistonda insayderlik ma’lumotidan foydalanish uchun jinoiy javobgarlik joriy etiladi

O‘zbekistonda yopiq ma’lumotlardan noqonuniy foydalanish va qimmatli qog‘ozlar bozorida manipulyatsiya qilish uchun jinoiy javobgarlik joriy etilishi rejalashtirilmoqda. Bu haqda Milliy istiqbolli loyihalar agentligi (ILMA) direktorining birinchi o‘rinbosari Vyacheslav Pak ma’lum qildi.

Ma’lumotga ko‘ra, yangi choralar “Uzbektelekom” aksiyadorlik kompaniyasi aksiyalari bilan bog‘liq holatga ham taalluqli bo‘ladi.

Agentlikda ta’kidlanishicha, savdolar to‘xtatilishi arafasida “Uzbektelekom” aksiyalari narxining keskin oshishi bo‘yicha investorlar tomonidan shikoyatlar kelib tushmagan. 2026-yil boshidan fevral oyi oxirigacha kompaniya aksiyalari qiymati 5 899 so‘mdan 7 200 so‘mgacha ko‘tarilgan.

Shu bilan birga, kapitalizatsiya to‘g‘risidagi qaror 28-yanvar kuni qabul qilingan bo‘lsa-da, bu haqdagi ma’lumot korporativ axborot portalida faqat 26-fevral kuni — savdolar to‘xtatilganidan keyin e’lon qilingan.

Hozirgi vaqtda “Qimmatli qog‘ozlar bozori to‘g‘risida”gi qonunchilikda insayderlik ma’lumotidan foydalanish taqiqlangan. Biroq Jinoyat kodeksi va Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksda bu holat uchun alohida jazo choralari nazarda tutilmagan. Muhim faktlarni yashirish uchun amaldagi jarimalar miqdori taxminan 3 mln so‘mni tashkil etadi, bu esa kompaniya rahbarlarini ma’lumotlarni oshkor qilish qoidalariga rioya etishga yetarli darajada rag‘batlantirmaydi.

Ishlab chiqilgan “Kapital bozori to‘g‘risida”gi qonun loyihasi hozirda Prezident Administratsiyasida ko‘rib chiqilmoqda. Hujjat 2026-yil yakuniga qadar qabul qilinishi, yangi tartiblar esa 2027-yildan kuchga kirishi kutilmoqda. Davlat rahbarining farmoniga muvofiq, Jinoyat kodeksiga tegishli o‘zgartirishlar 2026-yil iyuliga qadar tayyorlanishi lozim.

Regulyator ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda fond bozori sohasidagi murojaatlar soni 703 tadan 600 taga kamaygan. Shu bilan birga, sud ishlari soni 29 tadan 111 taga oshgan.

Shuningdek, agentlik ko‘magida aksiyadorlarga 13,5 mlrd so‘m miqdorida dividendlar to‘langan. Bu ko‘rsatkich 2024-yildagi 5,65 mlrd so‘m bilan taqqoslaganda sezilarli darajada yuqori.